Zelf een pubquiz organiseren: de complete opzet

Een pubquiz organiseren is goed zelf te doen. Het is geen ingewikkeld format en je hebt er weinig voor nodig. Wat de meeste zelfgemaakte quizzen de das omdoet is niet de kwaliteit van de vragen, maar het tempo: rond ronde vijf zakt de zaal in, en dan is er geen vraag meer die dat repareert. Hieronder de complete opzet, van rondes en vragen tot puntentelling en draaiboek, plus een eerlijke inschatting van hoeveel tijd het kost. Daarna kun je zelf bepalen of je het doet of laat doen.

Het echte probleem is het tempo, niet de vragen

Vraag mensen wat een pubquiz goed maakt en ze zeggen: leuke vragen. Maar een avond die instort, stort bijna nooit in op de inhoud. Hij stort in omdat er te lang achter elkaar hetzelfde gebeurt. Tien vragen voorlezen, opschrijven, nakijken, en dan weer tien vragen voorlezen. Dat is prima voor twee rondes en sloopt de aandacht in ronde vijf.

Wat je daartegen doet is variëren in wat de zaal moet dóén. Naast luisteren en schrijven ook kijken, herkennen, ordenen of iets fysiek uitvoeren. Zolang de vorm elke ronde wisselt, blijft de aandacht vanzelf overeind, ook als de vragen doorsnee zijn.

Tweede tempokwestie: het nakijken. Als de quizmaster na elke ronde tien minuten stil staat te turven, valt de zaal uit elkaar en krijg je hem er moeizaam weer bij. Nakijken moet iets zijn wat de zaal zelf doet, snel, en met iets te doen ondertussen.

De opbouw van de avond

De standaardmaat die voor de meeste groepen werkt: zes tot acht rondes van tien vragen, met een pauze na ronde drie of vier. Reken op ongeveer twee uur totaal, inclusief pauze, nakijken en uitslag.

Belangrijker dan het aantal is de volgorde. Een werkbare opbouw:

• Ronde 1: laagdrempelig. Algemene kennis waarvan iedereen minstens de helft weet. Doel is dat elk team het gevoel krijgt dat het meedoet.
• Ronde 2: iets met beeld of geluid. Meteen de vorm breken, zodat de zaal weet dat het niet acht keer hetzelfde wordt.
• Ronde 3: specialistisch. Eén onderwerp waar sommige teams goed in zijn en andere niet. Dit schudt de stand door elkaar.
• Pauze. Vijftien minuten, met de tussenstand zichtbaar.
• Ronde 4: de groep zelf. Vragen over de aanwezigen, het bedrijf, de vereniging of de vriendengroep. Dit is bijna altijd de ronde waar het meest om gelachen wordt.
• Ronde 5: iets actiefs. Een opdracht waarbij teams iets moeten uitbeelden, bouwen of raden zonder te praten.
• Ronde 6: de finale. Met een inzetmogelijkheid, zodat de stand tot het laatste antwoord kan omslaan.

Die laatste weegt het zwaarst. Als na ronde vier duidelijk is wie wint, haakt de rest van de zaal af. Een finale waarin teams punten kunnen inzetten houdt iedereen tot het einde in het spel, ook de teams die onderaan staan.

Rondetypen die het tempo breken

Zes vormen die goed werken naast de gewone vragenronde:

• Beeldronde. Uitgesneden logo's, gezichten in vier stukjes, of plaatjes van een detail waarvan je het geheel moet raden.
• Muziekronde. Intro's van een paar seconden, of nummers achterstevoren. Let op de geluidskwaliteit, want een slechte speaker verpest deze ronde volledig.
• Volgorde-ronde. Zet tien dingen op de juiste volgorde, bijvoorbeeld op jaartal of grootte. Punten per juiste positie, dus ook halve kennis levert iets op.
• Schatvragen. Vragen waarvan niemand het exacte antwoord weet, waarbij het team dat er het dichtst bij zit de punten krijgt. Dit is de vorm die de minste voorbereiding kost en toch altijd werkt.
• Doe-ronde. Eén persoon per team komt naar voren om iets uit te beelden of te tekenen. Levert de meeste beweging in de zaal op.
• Ronde over de eigen groep. Feiten over de aanwezigen, verzameld door vooraf een paar mensen te bellen. Kost het meeste voorbereiding en levert het meeste op.

Vragen schrijven

Drie regels die bepalen of een vraag werkt of de zaal stillegt.

Mik op zes tot zeven goed van de tien

Dat is de score waarbij een avond het lekkerst loopt. Lager en teams krijgen het gevoel dat ze er niets van bakken, hoger en er zit geen spanning meer in. Zorg per ronde voor twee vragen die vrijwel iedereen weet, zes die redelijk te doen zijn, en twee waar echt kennis voor nodig is.

Eén antwoord, geen discussie

De grootste ergernis in zelfgemaakte quizzen zijn vragen met meerdere verdedigbare antwoorden. Lees elke vraag terug met de gedachte: kan een team hier iets anders invullen dat ook klopt? Zo ja, herformuleer. Het scheelt je op de avond zelf een hoop discussie waarvoor je geen tijd hebt.

Schrijf voor de hele zaal

Bedenk wie er zit. Een quiz voor een studentenvereniging en een quiz voor een afdeling waar de leeftijden van vierentwintig tot vierenzestig lopen zijn niet dezelfde quiz. Vragen die alleen voor één generatie te doen zijn, zetten de rest buitenspel. Spreid de onderwerpen bewust over periodes en interesses.

Puntentelling en nakijken

Houd het simpel: één punt per goed antwoord, en één bonusvraag per ronde die twee punten waard is. Ingewikkelde puntensystemen kosten je tijd op de avond zelf en niemand snapt ze.

Voor het nakijken: laat teams na elke ronde hun antwoordblad doorgeven aan een ander team. Jij leest de antwoorden voor, zij strepen aan, en het blad komt bij jou terug met een totaal. Dat is veel sneller dan zelf nakijken, houdt de zaal bezig, en voorkomt gedoe achteraf omdat iedereen heeft gezien hoe er beoordeeld is.

Houd de tussenstand zichtbaar, op een flip-over of een scherm. Een quiz zonder zichtbare stand mist de helft van zijn spanning. Maak de stand na ronde drie bekend, en daarna pas weer bij de finale, zodat er iets te ontdekken valt.

De quizmaster

Dit is het onderdeel dat het meest onderschat wordt. De quizmaster leest niet alleen vragen voor, die bewaakt het tempo, voelt aan wanneer de zaal afdwaalt, kort een ronde in als het uitloopt en rekt hem op als er nog energie is. Dat kun je niet vooraf uitschrijven.

Praktische punten die er wel toe doen:

• Lees elke vraag twee keer voor, met een pauze ertussen. Eén keer is altijd te weinig.
• Geef per vraag ongeveer twintig seconden bedenktijd, en houd dat strak aan.
• Sta op een plek waar iedereen je ziet, niet in een hoek.
• Als de zaal praat, wacht dan tot het stil is in plaats van harder te praten.
• Ga niet zelf meedoen. Wie de vragen kent kan geen quizmaster en deelnemer tegelijk zijn.

Dat laatste punt is voor veel organisatoren de doorslaggevende afweging: wie de quiz maakt en presenteert, doet zelf niet mee.

Techniek en de saaie dingen

Wat je nodig hebt, en wat er misgaat als je het vergeet:

• Geluid dat achterin te horen is. Een bluetoothspeakertje redt het niet in een zaal met veertig mensen. Test dit ter plekke, niet thuis.
• Een scherm of beamer als je een beeldronde doet. Test of de achterste tafel het echt kan lezen.
• Antwoordbladen per ronde, niet één blad voor de hele avond. Dat maakt doorgeven en nakijken veel makkelijker.
• Pennen. Neem er twee keer zoveel mee als je denkt nodig te hebben.
• Tafelopstelling. Teams moeten kunnen overleggen zonder dat het buurteam meeluistert. Zet de tafels ver genoeg uit elkaar.
• Een reservevraag of twee. Voor als een vraag onbedoeld onduidelijk blijkt.

Wat het je kost aan tijd

Hier de eerlijke rekensom, want dit is waar de meeste mensen op afhaken nadat ze al begonnen zijn.

• Vragen bedenken en controleren, zes rondes: zes tot acht uur
• Beeld- en muziekronde samenstellen en testen: twee tot drie uur
• Ronde over de eigen groep, inclusief mensen bellen: twee tot drie uur
• Antwoordbladen, presentatie en draaiboek maken: twee uur
• Opbouw en test op de avond zelf: een uur

Bij elkaar tien tot vijftien uur voor een quiz die echt op de groep geschreven is. Dat is goed te doen als je het leuk vindt om te maken, en het is ook precies de reden waarom veel zelfgemaakte quizzen halverwege terugvallen op een algemene vragenlijst van internet. Dat is geen schande, maar het is wel het moment waarop de quiz zijn belangrijkste eigenschap verliest: dat hij over deze groep gaat.

Wil je het zelf doen, dan is dit artikel bedoeld als volledige handleiding. Wil je meedoen in plaats van vooraan staan, of zit die vijftien uur er niet in, dan is uitbesteden een reële optie. Bij ons begint een pubquiz op maat rond de honderdvijfennegentig euro voor de hele groep, inclusief de vragen, de presentatie en de puntentelling. Een uitgebreider programma met eigen thema, techniek en decor zit tussen de vijfhonderdvijftig en twaalfhonderdvijftig euro. Bekijk hoe wij een pubquiz opbouwen.

Vier fouten die je in de eerste ronde al maakt

1. Te lang uitleggen aan het begin. Vijf minuten regels uitleggen kost je de aandacht voordat de eerste vraag geweest is. Houd het bij drie punten: hoe lang je per vraag hebt, hoe er nagekeken wordt, en wanneer de pauze is. De rest leg je uit op het moment dat het aan de orde is.
2. De eerste ronde te moeilijk maken. Een openingsronde waarin de meeste teams vier van de tien goed hebben, zet de toon voor de hele avond. Begin makkelijk, ook al voelt dat flauw. De teams die goed zijn merken dat vanzelf in ronde drie.
3. Teams zichzelf laten indelen. Dan ontstaan er twee sterke teams en drie teams die nergens aan te pas komen. Deel zelf in, of laat het toeval beslissen. Dat maakt de avond spannender en voorkomt dat de uitslag na ronde twee al vaststaat.
4. Geen tijd inruimen voor teamnamen. Klinkt onbelangrijk, maar dit is het moment waarop een groep in de stemming komt. Geef er vijf minuten voor en lees ze hardop voor. Het kost bijna niets en het verandert de sfeer merkbaar.

Draaiboek voor de avond

• Een uur vooraf: opbouw, geluid testen, tafels indelen, antwoordbladen klaarleggen.
• Vijftien minuten vooraf: teams laten plaatsnemen en teamnamen laten bedenken. Dit kost altijd langer dan gepland.
• Start: de regels in maximaal twee minuten. Langer luistert niemand.
• Rondes 1 tot 3: met nakijken na elke ronde, ongeveer twintig minuten per ronde.
• Pauze: vijftien minuten, tussenstand bekendmaken.
• Rondes 4 tot 6: zelfde ritme, met de actieve ronde in het midden.
• Finale en uitslag: twintig minuten, inclusief prijsuitreiking.

Wat je hieraan hebt

Een pubquiz die blijft staan draait om drie dingen: wissel elke ronde de vorm, laat de zaal elkaars antwoorden nakijken, en zorg dat de stand tot de laatste vraag kan omslaan. Mik op zes tot zeven goede antwoorden per tien vragen, houd teams op vier tot zes personen, en accepteer dat wie de quiz maakt zelf niet meedoet.

Doe je het zelf, reken dan op tien tot vijftien uur voorbereiding en begin op tijd met de ronde over de eigen groep, want dat is de ronde die het meeste oplevert en de meeste doorlooptijd kost. Wil je hem laten draaien, kijk dan hier, of vraag vrijblijvend een offerte aan.